Voor veel mensen betekent Kerst: ontmoeting met familie en vrienden rond de tafel.
Voor de één is het een moment om naar uit te zien, voor de ander steeds weer een grote kook-klus.
Samen eten is in de bijbel symbool voor een moment dat de hemel even op aarde neerdaalt. Liefst bij alle mensen op aarde.
Maar kerstverhalen waarin iemand niet aan een tafel kan aanschuiven zijn er vele.
Het meisje met de zwavelstokjes dat hongerig door de ramen van rijke huizen kijkt is er maar één van.
Daarom is het ritueel van de lege stoel ook zo waardevol. U weet misschien dat het bij de Joden gewoon is om bij bijzondere gebeurtenissen
tenminste één stoel bewust onbezet te laten. Die stoel is bestemd voor Elia, voor de profeet die zomaar komen kan.
Volgens het geloof komt Elia terug als de komst van de Messias aanstaande is.
De lege stoel van Elia wordt een teken van verwachting, van hoop, van uitzien naar iets nieuws.
Met die lege stoel krijgt de hele kerstmaaltijd een extra dimensie: het gaat niet alleen maar om onze gezelligheid. Je houdt de verwachting open.

‘Onverwacht’ heet dit schilderij van Ilja Repin. Deze zoon en vader keert onverwacht terug naar huis. Het schilderij is gedateerd 1884-1888 toen tsaar Alexander III veel revolutionairen amnestie verleende. Uit ballingschap, gevangenis, kampen kwamen ze terug. Hier zie je een lid van de Narodnaja Voljna terugkeren. Hij had gevochten voor democratie, kiesrecht, vrije meningsuiting, zelfbeschikkingsrecht. De opstandelingen schrokken zelfs niet terug voor moord op tsaar Alexander II. Aan Ieder van de personages op het schilderij heeft Repin trefzeker een andere gelaatsuitdrukking gegeven die samen een heel verhaal vertellen. En…je ziet in de rechterhoek een lege stoel.

De geschiedenis van Rusland herhaalt zich keer op keer tot en met nu. Dictatuur, opstand, gevangenschap, oorlogen. Alleen de onverwachte terugkeer van de opstandelingen en vluchtelingen……laat op zich wachten.

PZ 401:39 Inv 740.Ilya Repin.They Did Not Expect Him, 1884-88.The State Tretyakov Gallery .