De aanbidding der herders

Dit drieluik van Hugo van der Goes (1440-1482) kwam ik toevallig tegen op het internet. Het is in opdracht geschilderd van de familie Portinari. Je ziet ze links en rechts op de zijpanelen in het zwart. Ze zijn veel kleiner afgebeeld dan de heiligen, achter hen. Maar de engelen in het middenpaneel, zijn weer een stuk kleiner dan de mensen. De herders zijn afgebeeld als echte, ruige mannen, zo uit het weiland geplukt. In de stal zijn ze belangrijker dan de poezelige kerstengeltjes. En wat nog meer opvalt is dat het kindje bloot op de harde grond ligt. Is het een verwijzing naar de harde werkelijkheid van Goede Vrijdag? En verwijst daar ook het gezellige ruikertje naar? Rode lelie, witte iris, akelei, de Mariabloemen die te maken hebben met smart en kruisiging. En links onder: een eenzame sandaal, zonder collega-sandaal en zonder blote voet. Is hier heilige grond en moet je daarom je schoenen van je voeten doen?

 

 

 

Maar het mooiste vind ik het bijna onzichtbare tafereeltje op het linkerpaneel, helemaal in de hoek: Maria die geholpen door Jozef langs het rotsige pad gaat. Echte vluchtelingen onderweg. Bijna onzichtbaar zonder vergrootglas.

Van der Goes kreeg steeds meer last van depressies en zelfs zelfmoordneigingen. Hij had, naar men zegt, het gevoel verdoemd te zijn. En dat terwijl hij in zijn tijd wereldberoemd was en gewaardeerd werd door de groten uit die tijd. Tenslotte trok hij zich terug in het klooster. Daar hebben ze het nog geprobeerd met muziektherapie (was iets nieuws). Wat voor muziek zou het geweest zijn? De componist Dufay? Een tijdgenoot, even groot en vernieuwend als de schilder. Hij zette de tekst Flos Florum op muziek. Een Marialied: Bloem der bloemen, medicijn voor wie lijden, heb medelijden met hen die zich schuldig voelen. Dat zal hem misschien getroost hebben. Een beetje; niet genoeg. Kerst is nog geen Pasen.

 

 

Herfst

In de vieringen van eind oktober en november staan we stil. De natuur laat bladeren vallen en maakt zich op voor de winter en winterslaap. Zo kan er uit die stilte nieuw leven ontstaan. Omdat we in de drukte wel es vergeten stil te staan, balans op te maken, te reflecteren, of hoe je het ook wilt noemen, doen wij het in deze herfstvieringen. Steeds op een heel andere manier. Op 20 oktober maakten de kinderen deze herfstkoffer.

Op 3 november versieren we de kerk weer met vruchten van de herfst. Kool, chrysanten, pompoenen. Op deze en de volgende zondagen lezen we uit Prediker en staan onder andere stil bij deze haiku: Herfstbladeren tonen zonder ’t bladgroen van hun jeugd hun ware kleuren

De viering op 24 november is Eeuwigheidszondag. We staan stil bij overleden mensen uit de kring van kerk en familie. Kaarsen, licht, gedichten en opnieuw een tekst uit Prediker kunnen bemoedigen om verder te gaan, de winter door, de lente tegemoet.

 

 

 

Lees hier de oude inspiratiestukjes terug